Ένα παραθαλάσσιο αρχοντικό σχεδιασμένο για τα αριστοκρατικά καλοκαίρια της Μυτιλήνης.

Το αρχοντικό σχεδιάζεται από τον Αργύρη Αδαλή, τον σημαντικότερο αρχιτέκτονα της Μυτιλήνης του 19ου αιώνα, μαθητή του κύκλου του Ernst Ziller, ενώ την επίβλεψη της κατασκευής αναλαμβάνει ο Ασημάκης Φούσκας.

Σύμφωνα με καταγραφές και μελέτες για την αρχιτεκτονική της ανώτερης αστικής τάξης στη Μυτιλήνη, η περίοδος αυτή είναι ακριβώς η εποχή όπου τα αρχοντικά γίνονται «δήλωση ταυτότητας» μιας πόλης που κοιτάζει την Ευρώπη χωρίς να χάνει την ψυχή της.

Η πολυτέλεια στις λεπτομέρειες

Στο Loriet τίποτα δεν είναι τυχαίο. Υλικά και τεχνίτες συγκεντρώνονται με ένα και μόνο στόχο: να δημιουργηθεί ένα σπίτι αντάξιο της εποχής του, χωρίς συμβιβασμούς. Η χαρακτηριστική ροζ/κόκκινη πέτρα που συναντά κανείς σε πολλά αρχοντικά της Μυτιλήνης συνδέεται ιστορικά με τα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας, στοιχείο που αποτυπώνει τις στενές σχέσεις του νησιού με τη Σμύρνη και τα μικρασιατικά παράλια.

Τα Υλικά: ένα παγκόσμιο μωσαϊκό

Η κατασκευή του Loriet είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της κοσμοπολίτικης νοοτροπίας της εποχής.

• Η βασική λιθοδομή αποτελείται από ροζ «σαρμοσάκ» πέτρα, μεταφερμένη από τα παράλια της Μικράς Ασίας.
• Τα ξύλινα πατώματα και οι δοκοί στέγης εισήχθησαν από τη Σουηδία, επιλεγμένα για την αντοχή και την ποιότητά τους.
• Τα μάρμαρα των τζακιών και ορισμένα διακοσμητικά στοιχεία ήρθαν από τη Σκωτία.
• Τα υαλοστάσια και τα εσωτερικά τζάμια θυρών προμηθεύτηκαν από ευρωπαϊκά εργαστήρια, ακολουθώντας τις αισθητικές τάσεις της εποχής.
• Τα μπρούτζινα πόμολα και εξαρτήματα προέρχονταν από εμπορικά δίκτυα της Οδησσού.
• Τα κεραμίδια της στέγης εισήχθησαν από φημισμένο κεραμοποιείο της Μασσαλίας.

Κανένα κόστος δεν υπολογίστηκε ως εμπόδιο. Η μεταφορά υλικών γινόταν δια θαλάσσης και με άμαξες, ενώ ειδικοί τεχνίτες από διάφορα μέρη της Ελλάδας εργάστηκαν για την ολοκλήρωση του έργου.

Το Loriet χτίζεται ως ένα αρχοντικό υψηλής κοινωνίας, όπως επέβαλλε η αστική τάξη του 19ου αιώνα: σε τρία επίπεδα (περίπου 800 τ.μ.) που εξυπηρετούν τόσο την τελετουργία της φιλοξενίας όσο και την άνεση της καθημερινότητας:

- Στο ημιυπόγειο βρίσκονταν βοηθητικοί χώροι, αποθήκες και -σύμφωνα με την παράδοση-χώρος χαμάμ.

- Το ισόγειο φιλοξενούσε τα επίσημα σαλόνια, τη μεγάλη τραπεζαρία, το καπνιστήριο και το αποκαλούμενο «γαλλικό δωμάτιο».

- Ο επάνω όροφος περιλάμβανε τις κρεβατοκάμαρες της οικογένειας, με διαφορετική χρωματική και ζωγραφική ταυτότητα η καθεμία.

- Η σοφίτα («σερβανί») χρησιμοποιούνταν για τη διαμονή του υπηρετικού προσωπικού.

Η μόνιμη οικιακή ομάδα αποτελούνταν από μαγείρισσα, καμαριέρα, νταντά και νοσοκόμα - στοιχείο που αποτυπώνει το επίπεδο ζωής της οικογένειας.

Σύμφωνα με τη μόδα της εποχής, κάθε δωμάτιο απέκτησε ξεχωριστή εικαστική ταυτότητα. Τα ταβάνια ζωγραφίστηκαν με λουλούδια, γιρλάντες, αγγέλους, χελιδόνια και συμβολικά μοτίβα.

Στο λόμπι δεσπόζει ο «Χορός των Αγγέλων», ενώ στη μεγάλη σάλα οι «Τέσσερις Εποχές». Ορισμένες τοιχογραφίες αποδίδονται στον Μυτιληνιό ζωγράφο Βασίλη Ιθακήσιο, έργα του οποίου εκτίθενται και στην Εθνική Πινακοθήκη.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η εντυπωσιακή ιαπωνική είσοδος με ιδεογράμματα και δράκους - μια σπάνια, εξωτική αναφορά που φανερώνει το άνοιγμα της εποχής προς την Ανατολή.

Το κτήμα οργανώθηκε ως αυτόνομος μικρόκοσμος. Στο πίσω μέρος χτίστηκε υποστατικό για το προσωπικό, καθώς και χώροι για πλυσταριό, στάβλο και αμαξοστάσιο. Το πέτρινο πηγάδι, που λειτουργεί ακόμη, εξασφάλιζε την υδροδότηση.

Η αλέα μήκους περίπου 80 μέτρων, πλαισιωμένη από δάφνες και πικροδάφνες, οδηγεί από την πύλη προς το κεντρικό αρχοντικό, δημιουργώντας τελετουργική είσοδο - μια εμπειρία προσέγγισης πριν ακόμη διασχίσει κανείς το κατώφλι.

Το Υποστατικό: το «παράσπιτο» που κρατούσε το αρχοντικό ζωντανό

Στο πίσω μέρος του κήπου, μετά την αλέα βρίσκεται το κτήριο που κάποτε στήριζε όλη τη λειτουργία της έπαυλης: το Υποστατικό. Εκεί βρίσκονταν οι καθημερινές, απαραίτητες δομές του σπιτιού - πλυσταριό, αμαξοστάσιο, αποθήκες, χώροι προσωπικού. Αυτό το κτήριο είναι η «αθέατη» πλευρά της αρχοντιάς: η οργάνωση, η τάξη, η φροντίδα που έκανε δυνατή την πραγματική φιλοξενία.

Σήμερα, πλήρως ανακαινισμένο, το Υποστατικό μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο ατμόσφαιρας: ρομαντικές πέτρινες κατοικίες με νοσταλγικό χαρακτήρα, που κουβαλούν τη μνήμη του κτήματος χωρίς να χάνουν τη σύγχρονη άνεση.

Δίπλα του, στοιχεία-σύμβολα που δένουν το παρελθόν με το παρόν: η παλιά σιδερένια πύλη (η ιστορική πρόσβαση πριν διαμορφωθεί ο παραλιακός δρόμος) και το πέτρινο πηγάδι του κτήματος, ένας μικρός «μάρτυρας» μιας εποχής όπου ένα σπίτι είχε τη δική του αυτάρκεια και ρυθμό.